• Stevige dip CO₂-prijs
• NEa publiceert Onderzoeksrapport Taskforce Diefstal Emissierechten
• Kamer behandelt implementatiewet in september
• EU-parlement wijst voorstel -30% af
• Verordening monitoring en verificatie volgt de praktijk
• 120 miljoen fase 3-rechten volgend jaar op veiling

De spotprijs van CO₂-emissierechten is in slechts 2 weken tijd maar liefst 27% gedaald. Op 10 juni kostte een ton CO₂ nog €16,36, twee weken later was dit nog maar €11,96.

De Europese plannen rondom de Energy Efficiency Directive worden vaak genoemd als verklaring voor de prijsdaling. De Europese Commissie publiceerde op 22 juni een wetsvoorstel waarin onder meer energiebesparende maatregelen en het nuttig gebruik van restwarmte verplicht worden gesteld voor elektriciteitsbedrijven. CO2-handelaren dumpten in de daarop volgende dagen massaal hun voorraden. Analisten van Point Carbon wijzen er echter op dat de implementatie van deze richtlijn nog lang kan gaan duren en daarom weinig korte-termijneffect zou moeten hebben op het ETS. Volgens de bijgaande impact assessment van de ontwerp-besparingsrichtlijn zou de CO₂-prijs in 2020 op 14,2 € / tCO₂ moeten liggen.

Maurits Blanson-Henkemans van het Ministerie van EL&I denkt dat de prijsval mede een gevolg is van de Poolse interventie, die in de Europese Milieuraad een verwijzing naar een mogelijke Europese target naar -25% in 2020 blokkeerde. “Polen, sinds 1 juli voorzitter van de EU, heeft de verwijzing naar de 25% optie geblokkeerd en een week later zakte de prijs fors in. De markt gaat er kennelijk van uit dat de huidige 21% doelstelling op korte termijn niet wordt aangescherpt.”

Na de Duitse beslissing van afgelopen maart om alle kerncentrales in de toekomst te sluiten, steeg de CO₂-prijs juist van €15 naar €17.

Terug naar inhoud

Als gevolg van de cyberaanvallen in januari 2011, waarbij in vijf EU-landen emissierechten zijn gestolen uit Registers voor emissiehandel, heeft de 'Taskforce Diefstal Emissierechten' een analyse gemaakt van onder andere de huidige juridische status van gestolen emissierechten.

Kopersbescherming
Het onderzoeksrapport beschrijft de bestaande beveiligingsmaatregelen tegen diefstal van emissierechten en geeft een overzicht van mogelijke aanvullende maatregelen tegen diefstal. Daarnaast gaat het rapport in op de problematiek van de gestolen emissierechten. Enerzijds geldt er immers de Nederlandse kopersbescherming, anderzijds is het de vraag of er niet sprake is van heling indien een koper weet dat de rechten, die hij in bezit heeft, gestolen zijn. Volgens de analyse van de Taskforce lopen opeenvolgende verkrijgers van gestolen rechten, die deze ter goeder trouw hebben gekocht, in Nederland niet het risico om strafrechtelijk vervolgd te worden. Er kunnen echter wel civielrechtelijke opsporingsacties komen vanuit het buitenland. Daarom is een Europese aanpak van dit probleem wenselijk.

Vertrouwen onder druk
De cyberaanvallen op Registers voor CO₂-emissiehandel (ETS) in Europa vormden de climax van een reeks aan fraudegevallen en beveiligingsincidenten. De integriteit van het ETS en het vertrouwen in het systeem zijn hierdoor onder druk komen te staan. Een belangrijk gevolg van de diefstallen was dat de handel in emissierechten enkele weken nagenoeg stil kwam te liggen vanwege de angst van partijen om onbewust gestolen rechten te ontvangen.

Taskforce
Het ministerie van IenM heeft met het oog op het gewenste herstel van vertrouwen in het systeem van emissiehandel aan de NEa verzocht een taskforce in te richten. In de taskforce hebben onder leiding van de NEa de ministeries van I&M, Financiën, EL&I en VenJ geparticipeerd. Daarnaast is een brede groep experts betrokken vanuit de energiesector, de financiële sector, de advocatuur en handelaars in emissierechten.”

De Tweede Kamer gaat de implementatiewet voor het nieuwe systeem van emissiehandel begin september in behandeling nemen.

De implementatie van de emissiehandel per 1 januari 2013 gebeurt via een wijziging in de Wet milieubeheer. De oorspronkelijke planning om de implementatiewet op 30 september 2011 in werking te laten treden zal niet worden gehaald. Afhankelijk van een snelle behandeling door de Eerste Kamer kan dat wel snel daarna. 

Het Europees Parlement heeft het voorstel om de Europese klimaatambities te verhogen naar -30% CO₂-uitstoot in 2020 verworpen. De opsteller van het plan, GroenLinks-EuroparlementariërBas Eickhout, stemde uiteindelijk tegen zijn eigen voorstel vanwege enkele wijzigingen.

Het oorspronkelijke voorstel was om de -30% te realiseren via enerzijds meer energiebesparing en anderzijds via aanscherping van het ETS plafond. Het amendement van de christendemocraten zette een streep door de -30% en zette alleen in op energiebesparing. “Het eindresultaat vond ik uiteindelijk te zwak”, laat Eickhout teleurgesteld weten. “Er is al een surplus aan rechten dankzij overallocatie en de economische crisis. Door energiebesparing zou het surplus aan rechten wederom toenemen, en dat is niet goed voor de CO₂-prijs, waardoor innovaties niet genoeg gestimuleerd worden.”

Cancun
Afgelopen najaar was het Europees parlement nog voorstander van een aangescherpte doelstelling. Eickhout: “Dat klopt, dat was in de resolutie voor Cancun. Nu ging het om een oproep aan de Europese Commissie om met wetgevende maatregelen te komen, dat gaat dus een stapje verder.” Volgens Eickhout is het plan vooral tegengehouden door de energie-intensieve industrie. “En dat is jammer, want er waren juist ook hele grote bedrijven voor het plan, zoals Philips, Eneco, Unilever en Ikea.”

Eickhout verwacht de komende tijd niet al te veel ontwikkelingen op het gebied van Europees klimaatbeleid. “Met Polen als voorzitter zal het voorlopig wel even rustig blijven, al gaan we wel de Energy Efficiency Directive bespreken” (zie elders in deze Nieuwsbrief). “Ik verwacht uiteindelijk wel goedkeuring van deze Directive, maar dat zal waarschijnlijk begin 2012 worden, als Denemarken voorzitter is.” 

Afgelopen week zijn de EU-lidstaten met de Europese Commissie op veel punten tot overeenstemming gekomen over het monitoren en verifiëren van de jaarlijkse emissiegegevens vanaf 1 januari 2013.

Beide verordeningen worden vermoedelijk in september ter stemming aangeboden aan het Climate Change Committee. In dat geval kunnen de verordeningen eind dit jaar worden vastgesteld. Bij deze Verordeningen moeten ook nog de nodige guidelines worden ontwikkeld.

Vrijwel ongewijzigd
Ten opzichte van de bestaande regels zijn geen zeer ingrijpende wijzingen te verwachten. De klasse-indeling, de indeling van source-streams en de tier-benadering blijven behouden. Ook de sectorspecifieke verplichtingen zijn vrijwel ongewijzigd. In de tekst wordt de massabalans-benadering nu formeel als geaccepteerde methodiek genoemd voor het berekenen van emissies. Overigens worden ook meetmethoden nu als gelijkwaardig beschouwd aan rekenmethoden.

Waar mogelijk zijn regels vereenvoudigd of verduidelijkt. Zo is nu vastgelegd dat overdracht van CO2 alleen maar van de eigen emissies mag worden afgetrokken als er sprake is van opslag. Ook voor de zogenoemde ‘onredelijke kosten’ bestaat nu een transparante beoordeling. Vereenvoudigingen worden gezocht in verwijzingen naar de bestaande Metrologiewetgeving en de daarin vastgelegde onzekerheidsmarges.

Verbetering
De verbetering van monitoringsmethodiek krijgt veel aandacht in beide nieuwe verordeningen. Zo dient de verificateur in het verificatierapport aan te geven op welke punten verbetering gewenst is. De verordening schrijft ook voor wat de inhoud is van het verificatierapport. Nederlandse bedrijven dienen dit rapport - en dus niet alleen een verklaring - met het emissieverslag naar de NEa te sturen. Daarnaast moeten alle inrichtingen periodiek aan de NEa rapporteren welke verbeteringen mogelijk zijn in monitoring. De grotere inrichtingen (categorie C) moeten dat elk jaar.

Op één punt hebben lidstaten nog vrijheid. Een lidstaat mag voorschrijven dat in het monitoringsplan procedures worden opgenomen die zorgen voor detectie en melding van relevante veranderingen in het activiteitenniveau of de capaciteit van een inrichting. Dergelijke veranderingen kunnen leiden tot een aanpassing van het aantal gratis te verkrijgen emissierechten.

Afvoerputje
Nieuw in de verordening is een voorwaarde voor vloeibare biobrandstoffen. De emissie daarvan mag alleen op nul worden gesteld – waardoor geen emissierechten hoeven worden afgedragen - als bedrijven kunnen aantonen dat de biobrandstoffen voldoen aan de duurzaamheidscriteria volgens de Richtlijn voor duurzame energie. “De Commissie wil vooral voorkomen dat het emissiehandelssysteem gaat dienen als afvoerputje van vloeibare biomassa die niet voldoet aan de criteria voor de Richtlijn Duurzame Energie,” legt Rolf van Zwieten van I&M uit. Overigens is dit een punt waar de meningen tussen de lidstaten nog uiteen lopen. Van Zwieten geeft aan dat Nederland opname van duurzaamheidscriteria ondersteund maar wel heeft aangedrongen op een vangnet als blijkt dat in 2013 nog geen certificeringssysteem in werking is..

De Europese lidstaten hebben afgelopen week overeenstemming bereikt om 120 miljoen rechten uit de derde handelsfase te veilen in 2012.

De mogelijkheid van een “early auction” was al aangekondigd in de ETS richtlijn en is nu via een amendement op de Veilingverordening daadwerkelijk geregeld. De veiling verschaft elektriciteitsbedrijven de mogelijkheid om rechten in te kopen voor elektriciteit die pas in de toekomst geleverd wordt, een gebruikelijke commerciële praktijk. De rechten die geveild gaan worden zullen echter geen futures zijn, maar 2-daagse spot en 5-daagse futures.

Niet happig
De vraag rijst of deze vroege veiling wel nodig is, nu de CO₂-prijs de afgelopen zes weken met een derde is gedaald. De markt lijkt niet erg happig op nog meer aanbod van emissierechten. “Het aantal van 120 miljoen was al eerder aangekondigd. De overheid hecht aan een soepele overgang van fase 2 naar fase 3 en moet betrouwbaar zijn,” stelt Frans Duijnhouwer van het Ministerie van I&M. “Het is niet de bedoeling om met dit middel de markt te gaan manipuleren. Trouwens, na de Duitse kernuitstap, nu vier maanden geleden, leek de markt juist wel behoefte te hebben aan extra aanbod. Niemand weet hoe de markt er in 2012 uitziet.” Van de veilingopbrengst gaat ruim 3% naar de Nederlandse schatkist.

De Nederlandse overheid zal in het najaar 4 miljoen rechten veilen. Deze rechten komen nog uit fase 2. Meer informatie over deze veiling volgt in de volgende Nieuwsbrief.